حسابرسی عملیاتی
حسابرسی عملیاتی چیست؟ حسابرسی نوعی سازوکار برای رسیدگی به اسناد و مدارک حسابداری و همچنین سایر شواهدی است که مؤسسات از آنها برای تهیه صورت مالی استفاده میکنند. این یک تعریف بسیار ساده برای حسابرسی است؛ اما باید بدانید که حسابرسی انواع مختلفی دارد. یکی از انواع حسابرسی که باید در طول آموزش حسابرسی بررسی شود، حسابرسی عملیاتی است.
برای حسابرسی عملیاتی ( «Operational Auditing» و «Performance Auditing») تعاریف مختلفی ارائه شده است؛ اما تعریف علمی و دقیق حسابرسی عملیاتی عبارت است از: «فرایند منظم و روشمند ارزیابیِ اثر بخشی، کارایی و صرفه اقتصادی عملیات سازمان و گزارش نتایج ارزیابی همراه با پیشنهادهای عملی به اشخاص ذی صلاح برای بهبود عملیات»!
فهم واژگان مطرح شده قدری دشوار به نظر میرسد و لازم است تا دربارهی واژگان مطرح شده در تعریف حسابداری عملیاتی بیشتر توضیح دهیم:
ارزیابی؛ ارزیابی یعنی ببینیم فاصله واقعی طی شده با آن چه که در نقشهی راه تدوین شده، چه قدر است؟! آیا انتظارات محقق شدهاند یا نه و دلایل تحقق یا عدم تحقق آن چیست؟
اثر بخشی؛ یعنی مؤسسه یا نهاد مذکور چه قدر پیشروی داشته و چه قدر توانسته موفق باشد؟
کارایی؛ کارایی را اهل فن به «نسبت ستانده به داده» تعریف میکنند؛ یعنی از روشهایی استفاده کنیم که با حداقل منابع، بیشترین دست آوردها را به دست بیاوریم.
صرفهی اقتصادی؛ صرفه اقتصادی یعنی با وجودی که کیفیت کالا یا خدمت را حفظ میکنیم، هزینهها را تا جایی که امکان دارد به حداقل ممکن برسانیم.
در واقع هر حسابرس عملیاتی در مواجهه با یک نهاد دولتی یا کسب و کار خصوصی، باید برای ۴ سؤال زیر پاسخ قانع کننده پیدا کند:
آیا تلاشهای واحد مورد بررسی کارا و اثر بخش است؟
چه میزان از صرفهی اقتصادی در تلاش واحد مورد بررسی مشاهده میشود؟
آیا اطلاع دقیق از واحد مورد بررسی در اختیار مراجع ذی صلاح قرار گرفته است؟
آیا تلاشهای واحد مورد بررسی به شیوهای دقیق کنترل میشود؟