حسابرسی صورت های مالی (ارائه انواع گزارشات مستقل حسابرسی)
صورتهای مالی یکی از اجزای مهم و اساسی در فرایند حسابداری است. این صورتها در واقع وضعیت شرکت را به لحاظ مالی نشان میدهند و نشان میدهند پول در شرکت از کجا بدست آمده و در کجا خرج شده و چه میزانی از آن برای سرمایهگذاریها و مصارف آینده باقی مانده است. مبنای بررسی ممیزین مالیاتی و اداره دارایی و سایر ارگانهای مربوطه همین صورتهای مالی بوده و البته تخلف یا اشتباه در تهیه آنها می تواند عواقب مالی سنگینی برای شرکتها داشته باشد.
برای همین شرکتها و بنگاههای اقتصادی برای پیشگیری از این امر سالانه به صورت قانونی موظف به حسابرسی مالی و البته صورتهای مالی خود هستند در واقع تهیه صورتهای مالی وابسته به ثبت و نگهداری بسیاری از اسناد مالی و حسابداری بوده و بر اساس این اسناد صورت ها تهیه میشود اگر این اسناد به صورت سهوا یا عمدا به درستی و صادقانه تهیه نشوند صورتهای مالی بدست آمده هم قابل اعتماد نبوده و میتواند توسط ممیزین حسابرسی رد شود و البته مشکلات قانونی و مالی زیادی برای صاحبان مشاغل ایجاد کند. در ادامه توضیحات مفصل تری در مورد حسابرسی صورت های مالی به شما خواهیم داد، پس با ما همراه باشید.
انواع صورتهای مالی
صورتهای مالی مهم و اساسی که در حسابداری تهیه میشود به طور کلی بر چهار نوع تقسیم میشوند. ترازنامه، صورت سود و زیان، صورت سود و زیان جامع یا سرمایه و صورت وجوه نقد چهار گروه از صورتهای مالی مهم میباشند که در ذیل هر کدام را به اختصار شرح خواهیم داد.
گزارش سود و زیان
نوع دیگر صورت مالی که در بازه های زمانی مشخصی تهیه میشود صورت سود و زیان است این صورت عملکرد مالی شرکت را نشان میدهد و اجزای آن شامل : دارایی های عملیاتی، هزینههای عملیاتی، سود یا زیان عملیاتی، هزینههای مالی، سایر درآمدها و هزینههای غیر عملیاتی، مالیات بر درآمد، سود یا زیان فعالیتهای عادی، اقلام غیر مترقبه، سهم اقلیت، سود یا زیان خالص میباشد. که توضیح هر یک از آنها و نحوه ثبتشان مفصل است و در این مقاله نمیگنجد.
گزارش سود و زیان جامع
صورت حساب سرمایه در بین صورتهایمالی از اهمیت و جایگاه ویژه ای برخوردار است. این صورتمالی باید از کسر کل درآمد از هزینهها بدست آمده و میزان حقوق صاحبان سرمایه را نشان میدهد. صورت حساب سرمایه سرمایه در گردش بنگاه اقتصادی را نشان داده و میتواند مبنای تصمیم گیریهای مالی کلان و مهم باشد. بنابراین باید در تهیه آن دقت و توجه کافی به عمل آید.
گزارش صورت جریان وجوه نقد
نوع دیگری از صورتهایمالی صورت جریان نقد است. این صورت مالی ورودیها و خروجی های جریان وجوه نقد را نشان میدهد و جزییات آن را بیان می کند. یعنی نشان میدهد پول از کجاها وارد و در کجاها خرج میشود.
ترازنامه
ترازنامه در یک شرکت یا بنگاه اقتصادی بیان کننده وضعیت مالی و اقتصادی شرکت، میزان نقدینگی موجود در آن میزان بدهی ها و توان شرکت برای پرداخت آنها میباشد. این نوع صورت مالی بیان کننده حقوق صاحبان سرمایه هم بوده و در این زمینه اطلاعات لازم را ارائه می دهد.
اجزای اساسی یک ترازنامه شامل چه مواردی می باشد؟
داراییهای ثابت مشهود
این داراییها وجود خارجی داشته و ممکن است استهلاک پذیر یا استهلاک ناپذیر یا نقصان پذیر باشند. دارایی های ثابت مشهود استهلاک ناپذیر عمر نامحدود داشته و مانند زمین هستند، دارایی های ثابت مشهود استهلاک پذیر آنهایی هستند که عمر محدودی داشته و در اثر استفاده مستهلک میشوند مانند ماشین آلات و تجهیزات و لوازمی که در تولید کالا و خدمات مورد استفاده قرار می گیرند و دارایی های ثابت مشهود نقصان پذیر دارایی هایی هستند که در اثر مصرف کم شده یا تمام میشوند مانند ذخایر معادن، جنگل ها.
داراییهای ثابت نامشهود
این نوع دارایی ها وجود عینی و خارجی ندارند و نوعی حق معنوی و مالکیت معنوی میباشند مانند حق اختراع، حق اکتشاف، امتیار انتشار و برخی دیگر. این دارایی ها برای تولید کالا و خدمات نگهداری شده و مورد استفاده قرار میگیرند. بیش از یک دوره مالی یا اصطلاحا چندین دوره مالی قابل استفاده هستند و البته تعیین عمر آنها و میزان استفاده ای که میشود از آنها کرد، دشوار است. در حسابداری دارایی های نامشهود رعایت اصل تعیین بهای تمام شده، تعیین سود و زیان ناشی از فروش آنها که از تفریق مبلغ دریافتی با ارزش دفتری بدست می آید و رعایت تطابق هزینه با درآمد ناشی از آن الزامی میباشد و درستی محاسبات را تضمین میکند.
سرمایهگذاریها
هر گونه سرمایه گذاری های بلند مدت و یا کوتاه مدت که در آینده باعث افزایش دارایی های شرکت و یا بنگاه اقتصادی میشوند را گویند. این سرمایه گذاری های می تواند در بورس، خرید ملک یا زمین، توسعه شرکت و افزایش تولید و بسیاری دیگر باشد.
موجودی کالا و مواد
جزء دیگری از ترازنامه که بیان کننده میزان موجودی کالا و مواد اعم از مواد اولیه و غیره در سازمان می باشد. این جز بیان کننده توان شرکت برای تولید و مراوده مالی یا خدماتی بوده و توان عملیاتی شرکت را پیش بینی میکند.
حسابها و سایر اسناد دریافتنی
حساب های دریافتنی مطالبات و طلب های شرکت از اشخاص و سایر شرکت ها و بنگاههای اقتصادی می باشد. این حسابها ممکن است از فروش کالا ها و خدمات، پرداخت مساعده و وام به کارکنان و غیره ایجاد شده باشند. این حسابها اساسا ماهیت بدهکار داشته و در ستون بدهکاران ثبت خواهند خورد. خود این حساب ها انواع مختلفی هم دارند.
موجودی نقد
موجودی نقد در واقع وجوهی هستند که در بانک ها و موسسات یا صندوق ها سپرده گذاری شده اند و البته باید قابل دسترسی و برداشت برای مالک باشند. این موجودی به مدیران دید روشنی در خصوص فعالیت های مالی آینده خواهد داد.
حسابها و اسناد پرداختنی
اسناد پرداختنی تعهداتی است که شرکت در قبال دریافت کالا ، مواد اولیه یا خدمات به سایر شرکتها یا موسسات می دهد. اسناد پرداختنی می تواند انواع مختلفی داشته باشد.
ذخیره مالیات
شرکتها در پایان سال مالی بعد از انجام محاسبات و بدست اوردن سود و زیان خود باید ذخیره مالیات خود را بدست اورند و برای آن باید اصول خاصی را در نظر بگیرند.
ذخیره مزایای پایان خدمت پرسنل
این آیتم همان حق سنوات کارکنان بوده که در پایان هر سال با توجه به قانون باید محاسبه و در حساب بدهی ها ثبت شود البته این ذخیره می تواند پرداخت شده یا اینکه تا زمان تسفیه اشخاص در حساب بدهی های شرکت بماند.
بدهیهای بلند مدت
بدهیهای بلند مدت میتواند شامل وام های طولانی مدت، اسناد پرداختنی طولانی مدت و غیره باشد که سررسید آن بیش از یک سال مالی است.
سهم اقلیت
خالص داراییهای قابل انتساب به اقلیت در تاریخ ترازنامه باید به عنوان سهم اقلیت در ترازنامه تلفیقی، در بخش حقوق صاحبان سرمایه ارائه شود.
سرمایه و اندوختهها
سرمایه و اندوخته ها هم همه ان سرمایه گذاری های بلند مدت و کوتاه مدتی است که به دارایی های شرکت می افزاید و می تواند در زمینههای مختلف صورت گرفته باشد.
حسابرسی صورتهای مالی با چه هدفی انجام میشود؟
- هدف اصلی اعتباردهی به صورتهای مالی است.
- مطابقت صورتهای مالی با استانداردها و قوانین و مقررات حسابرسی تعیین شده.
- کشف و بررسی اشتباهات سهوی یا عمدی در محاسبات و تهیه صورتهای مالی.
- برآورده کردن نیازهای اطلاعاتی برای سهامدارن، مدیران ارشد، دولت و ارگانهای مربوطه.
مزایای حسابرسی صورتهای مالی چیست؟
استفادهکنندگان صورتهای مالی هنگامی میتوانند به صورتهای مالی اتکا کنند که شخصی مستقل، ذیصلاح و بیطرف نسبت به میزان اعتبار این اطلاعات، نظر حرفهای ارائه کرده باشد. در سیستمهای اجتماعی-اقتصادی کنونی، وظیفه اظهارنظر نسبت به صورتهای مالی به حسابرسان مستقل، واگذارشده است.
حسابرسان مستقل با ایفای نقش اعتبار دهی به اطلاعات مالی، دارای موقعیتی منحصر به فرد و بسیار اساسی در جامعه هستند. امروزه، صورتهای مالی حسابرسی شده، روش پذیرفتهشدهای است که واحدهای اقتصادی نتایج عملیات و وضعیت مالی خود را بوسیله آن گزارش میکنند و احتمال وجود اشتباهات تصادفی، تخطی از اصول حسابداری، تعصب ناآگاهانه و تحریف عمدی در صورتهای مالی حسابرسی نشده، موجب شده است که این صورتها فاقد قابلیت اتکای لازم باشند.
حسابرسی صورتهای مالی توسط حسابرس منتخب هیات امنا
این نوع حسابرسی با هدف بررسی صورتهای مالی و تایید یا رد آن انجام میشود. در این حسابرسی افراد ذیصلاح، متخصص و کارشناس در مورد ادعاهای مطرح شده در صورتهای مالی نظر خواهند داد و مطابقت آنها را با استانداردها و قوانین مالی و مالیاتی بررسی خواهند کرد. در واقع این فرایند باید به نوعی اعتبار دهی به اسناد و مدارک مالی شرکت منجر شود تا قابل استناد در امور مالیاتی و مالی باشد.
دستورالعمل نحوه انجام حسابرسی توسط حسابرس منتخب هیات امنا
ماده ۱: تعاریف مورد استفاده در این دستور العمل عبارتند از:
- الف) اصول و ضوابط حسابرسی: اصول متعارف در حرفه حسابرسی، استانداردها و آئین رفتار حرفهای جامعه حسابداران رسمی ایران میباشد.
- ب) مؤسسه: به کلیه دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی، پژوهشی و فناوری اطلاق میگردد.
- ج) حسابرس: حسابرس یا مؤسسه حسابرسی میباشد که از میان اشخاص حقیقی یا مؤسسات حسابرسی عضو جامعه حسابداران رسمی ایران انتخاب میشوند.
- د) صورتهای مالی: تراز و اسناد تنظیمی بر اساس دفاتر و مدارک حسابدارای مطابق آییننامه مالی و معاملاتی میباشد.
- هـ) یاداشتهای همراه صورتهای مالی: شامل کلیه توضیحات، اسناد، مدارک و مستندات همراه اسناد و صورتهای مالی میباشد.
ماده ۲: هیات امنای مؤسسه به منظور اعمال نظارت صحیح بر صورتهای مالی، حساب اموال و حصول اطمینان از قابل اعتماد بودن آنها در جهت حفظ منافع عمومی دولت به ترتیبی که در این دستورالعمل معین میشود از خدمات حسابرسی استفاده خواهد نمود.
ماده۳: مؤسسه مکلف است در اجرای بند«ز»ماد«۷»قانون تشکیل هیات امنای دانشگاهها و مؤسسات پژوهشی با رعایت مقررات مربوطه حسابرس خود را با تایید و تصویب هیات امنا انتخاب نماید.
تبصره: اشخاص حقیقی و حقوقی که به هر نحوی از انحاء از محل ارائه مشاوره یا خدمات مالی و یا مشابه آن به مؤسسه قبلاً منتفع شده باشند، نمی توانند به عنوان حسابرس انتخاب شوند.
ماده ۴: حسابرس مکلف است در گزارش حسابرسی خود که با رعایت مصوبات هیات امنای مربوطه و در چهار چوب آییننامه مالی و معاملاتی مؤسسه و طبق اصول و ضوابط حسابرسی تهیه میشود، نسبت به بررسی حسابها و صورتهای مالی اقدام نموده و در گزارش خود نسبت به موارد ذیل صراحتاً اظهار نطر نماید:
- الفـ رعایت قوانین و مقررات مالی مصوب هیات امنای مؤسسه، مقررات مالیاتی و سایر قوانین و مقررات ناظر بر فعالیت مالی مؤسسه مورد رسیدگی.
- بـ تطبیق عملیات مالی با بودجه تفصیلی و اصلاحیههای آن، مصوب هیات امنای مؤسسه با استفاده از کلیه فرم های بودجه تفصیلی ابلاغی از سوی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری.
- جـ نحوه ارایه وضعیت مالی و نتایج عملیات مؤسسه مورد رسیدگی در صورتهای مالی و اظهار نظر نهایی مطابق با طبقهبندی چهارگانه حسابرسی (شامل: به نحو مطلوب، مشروط، محدود، مردود)مطابق با دستورالعمل جامعه حسابداران رسمی ایران.
- دـ رعایت اصول و ضوابط حسابداری در تهیه و ارایه صورتهای مالی و یادداشتهای همراه صورتهای مزبور.
اگر در زمینه اصول و ضوابط حسابداری سوالی دارید و یا در حوزه حسابداری نیاز به مشاوره دارید میتوانید از طریق ثبت درخواست در قسمت مشاوره حسابداری با متخصصان ما ارتباط برقرار کنید.
تبصره: هرگاه حسابرس در جریان رسیدگی، به هرگونه تخلف از مقررات موضوع این ماده از ناحیه مؤسسه برخورد نماید، مکلف به انعکاس موارد در گزارش خود خواهد بود.
ماده ۵: حسابرس در صورت درخواست موسسه مزبور مکلف است علاوه بر گزارش موضع ماده«۴»این دستورالعمل، گزارش حسابرسی مالیاتی جداگانهای را مشابه نمونه ارائه شده از طرف وزارت امور اقتصادی و دارایی تنظیم نموده و جهت تسلیم به حوزه مالیاتی مربوطه در اختیار مودی قرار دهد. گزارش اخیر الذکر باید متضمن«اظهار نظر نسبت به دفاتر قانونی یا سیستم رایانهای طبق قوانین مالیاتی باشد».
ماده ۶: کلیه صفحات گزارش حسابرس میبایست متضمن نام و نام خانوادگی و شماره عضویت حسابرس بوده و با مهر و امضای وی به تایید برسد. رعایت این موضوع در مورد مؤسسات حسابرسی به گونهای است که حداقل امضای یکی از شرکا به همراه مهر مؤسسه در ذیل نام و نام خانوادگی و شماره عضویت وی در تمای صفحات موجود باشد.
ماده ۷: مؤسسه مکلف است در ازای استفاده از خدمات حسابرسی موضوع این دستور العمل، با حسابرس قرارداد منعقد نموده و حق الزحمه ناشی از آن را از محل اعتبارات مؤسسه برابر ضوابط مربوطه با تایید هیات امنا پرداخت نماید.
ماده ۸: حسابرس میبایست با هماهنگی قبلی رئیس مؤسسه، به امور مالی واحدهای مؤسسه مربوطه مراجعه و نسبت به انجام حسابرسی اقدام نماید. بدیهی است این حسابرسی میتواند در طول دوره مالی نیز انجام شود.
تبصره: حسابرسی باید به گونهای انجام شود که خلل یا توقفی در انجام امور مالی مؤسسه ایجاد نکند.
ماده ۹: مطابق آییننامه مالی و معاملاتی مصوب هیات امنا، صورت حسابهای نهایی و تفصیلی سالانه، حاوی کلیه ضمایم و مدارک، طی مهلت مقرر در آییننامه مالی و معاملاتی مؤسسه برای رسیدگی و تهیه گزارش به حسابرس تسلیم شود و تسهیلات لازم نیز برای انجام وظایف حسابرسی فراهم آید.
ماده ۱۰: حسابرس مکلف است گزارش حسابرسی را با رعایت استانداردهای حسابرسی و اظهار نظر نسبت به عملکرد مالی مؤسسه، حداکثر تا پایان مرداد سال بعد، از طریق رئیس مؤسسه به هیات امنا تسلیم نماید.
این دستور العمل در ۱۰ ماده و ۳ تبصره تنظیم و در تاریخ ۱۱/۱/۸۶ به تصویب هیات امنای دانشگاههای منطقه شمال شرق کشور رسیده که پس از تایید و ابلاغ وزیر علوم، تحقیقات و فناوری لازمالاجراست و از این تاریخ کلیه مقررات مغایر با آن ملغیالاثر میباشد.
با توجه به مطالب گفته شده، تهیه صورت های مالی امری تخصصی می باشد که بدون کمک متخصصان باتجربه در حوزه حسابرسی و حسابداری، قادر به انجام آن نخواهیم بود و باتوجه به حسابرسی حسابرسان مستقل، در صورت بروز کوچکترین اشتباه که ممکن است در اثر ناآگاهی اتفاق بیفتد، عواقب سنگین و جرائم مالی در پی خواهد داشت، بنابراین بهتر این است که برای کسب اطلاعات کافی و یا حتی تعریف پروژه حسابرسی از مشاورین کاربلد راهنمایی های لازم را دریافت نمایید. برای دریافت مشاوره حسابرسی تلفنی و آنلاین می توانید از طریق سایت یا اپلیکیشن ما اقدام کنید.